Emerse waterplanten groeien boven het wateroppervlak, met hun bladeren in de lucht, terwijl submerse planten volledig onder water in de waterkolom leven. Beide kunnen zich aan het aquariumleven aanpassen: emers gekweekte planten laten hun oorspronkelijke, in de lucht gevormde bladeren vaak vallen en vormen onder water nieuwe bladeren — een normale overgang en geen teken dat de plant het niet haalt.

Laatst bijgewerkt: 14 oktober 2026

De emerse en submerse groei van waterplanten

Waterplanten zijn in de meeste aquariumwinkels ruim verkrijgbaar en vallen grofweg in twee typen uiteen: emers en submers. Die twee termen worden bepaald door de manier waarop we deze planten voor het aquarium opkweken.

In de natuur leven de planten die wij als waterplanten beschouwen vrijwel nooit 100% onder het wateroppervlak. Sommige doen dat wel, maar veel vaker vind je onze favoriete waterplanten op het droge: langs de oevers en in de ondiepe delen van meren, rivieren, beken en poelen, waar ze in het natuurlijke zonlicht staan en hun voedingsstoffen via hun wortelstelsel en de bodem opnemen. Veel van die plekken overstromen per seizoen, waardoor de planten korte tijd volledig onder water komen te staan. Het grootste deel van het jaar staan echter alleen hun wortels onder water.

Dat is heel gewoon in laaggelegen overstromingsvlakten, waar planten het meerdere maanden onder het wateroppervlak volhouden. Onder water staan heeft zonder twijfel voordelen, maar het stelt de planten ook bloot aan de vele verontreinigingen in natuurlijke waterlopen. We moeten onderkennen dat het er in de natuur anders aan toegaat dan in de gesloten omgeving van een aquarium. Het waterpeil voortdurend aanpassen is voor ons niet praktisch, dus moeten we onze plantensoorten kiezen op basis van de inrichting en de stijl van het aquarium dat we willen opzetten.

Het belangrijkste verschil tussen deze twee categorieën laat zich eenvoudig uitleggen. Emerse planten groeien boven het wateroppervlak, submerse planten groeien in de waterkolom onder het wateroppervlak. Meestal verschilt ook de verkoopprijs. Het is een kostbaar proces om geschikte omstandigheden te creëren voor het submers opkweken van planten. Aquariumplanten emers opkweken is voordeliger en sneller!

Laten we eerst een wijdverbreid misverstand uit de weg ruimen.

“Planten die boven water zijn opgekweekt, passen zich minder goed aan het aquarium aan dan planten die onder water zijn opgekweekt.”

Wat er meestal gebeurt wanneer een emers gekweekte waterplant onder water wordt gezet: anders dan bij submerse planten smelten de oorspronkelijke bladeren van emerse waterplanten (gevormd op het droge) weg. Wie deze fase in de aanpassing van de plant aan haar nieuwe omgeving niet kent, gaat er snel van uit dat het wegteren van de bladeren betekent dat de nieuwe planten het niet gehaald hebben.

Het is echter de moeite waard om dit proces zijn gang te laten gaan. Geduld is het geheime wapen van de aquascaper.

Dit proces kost tijd en we moeten er altijd van uitgaan dat een deel van de bladeren wegsmelt. Er komen nieuwe bladeren zolang we voeding geven en de waterplanten goed in de bodem wortelen. De nieuwe onderwaterbladeren contrasteren vaak met de oorspronkelijke bladeren door hun iets andere vormen en kleuren. Opmerkelijk genoeg vormen planten die het gewend zijn om op het droge boven het wateroppervlak te groeien, onder water nieuwe bladeren die ronder zijn dan voorheen. Die nieuwe bladeren zijn volkomen normaal en horen helemaal bij het aanpassingsproces.

Afhankelijk van het soort waterplant verloopt de aanpassing anders.

• Planten met lange stelen (steelplanten zoals Rotala, Ludwigia, Limnophila, Myriophyllum) passen zich aan de omstandigheden onder water aan.

• Planten uit de geslachten Hygrophila en Alternanthera doen daar langer over dan de bovenstaande. Ze verliezen de bladeren dicht bij de bodem wanneer daar weinig licht doordringt.

• Planten uit het geslacht Cryptocoryne verliezen in de meeste gevallen hun bladeren (dat geldt voor zowel emerse als submerse planten) — ook bekend als de ‘Cryptocoryne-ziekte’. Het helpt als je de aangetaste bladeren wegknipt en alleen de wortelstok laat staan; in de dagen daarna begint er nieuwe groei te komen die volledig op de omstandigheden in het aquarium is afgestemd.

• Planten uit het geslacht Echinodorus kunnen zich, afhankelijk van de soort, snel aan de omgeving van het aquarium aanpassen (bontgekleurde gekweekte hybriden hebben er meer moeite mee). Meestal begint het aanpassingsproces met een netachtig patroon op het bladoppervlak en sterft uiteindelijk de hele bladschijf af. In de dagen daarna komt er uit de rozet nieuwe groei die aan de omstandigheden in het aquarium is aangepast.

• Planten uit de geslachten Microsorum en Anubias passen zich probleemloos aan het aquarium aan. Dat komt doordat ze van nature langs de oevers van rivieren en beken en in moerasgebieden groeien.

De bovenstaande informatie geldt voor aquariums die bij de betreffende plantensoort passen: voldoende lichtsterkte (minimaal 0,4 W/l voor kleinere aquariums), zacht tot middelhard water en een pH van 6,5-8, een voedzame bodem en CO2. Ook bij het bijplaatsen van nieuwe emerse planten in het aquarium verkort CO2 de hersteltijd van je planten aanzienlijk. We moeten bedenken dat alle planten die eerst emers zijn opgekweekt, onbeperkt over atmosferische CO2 konden beschikken. Het is dan ook logisch om ze extra CO2 te geven als compensatie voor deze nieuwe omgeving.

Emers gekweekte planten uit de plaatselijke aquariumwinkel zijn sterker dan planten die onder water zijn opgekweekt.

• Ze groeien onder natuurlijk licht, wat zorgt voor een snelle stofwisseling en voor passende hoeveelheden enzymen en plantenhormonen, zonder beperking door de beschikbaarheid van voedingsstoffen in het water. In die omgeving ontstaan krachtige, weerbare planten die met succes in het aquarium geplaatst kunnen worden.

• Planten die boven het wateroppervlak groeien, hebben stevigere stelen, en dat is een groot voordeel bij het vervoer van de leverancier naar de winkel en van de winkel naar jouw aquarium.

• Ze hebben een flinke voorraad voedingsstoffen opgeslagen, wat goed uitkomt tijdens de aanpassing aan hun nieuwe leefomgeving onder water.

• Ze zijn vrij van ziekten en parasieten die zich via het water verspreiden. Geen ongewenste slakken meer die als verstekeling in je aquarium belanden.

• Vrij van moeilijk te verwijderen algensporen en cyanobacteriën. Kortom: algenvrije planten, waarmee de bal in de strijd tegen algen bij jou ligt. Bij de juiste verzorging zie je geen ongewenste algen in het aquarium.

De meest voorkomende fouten en problemen bij de aanpassing van planten, die de mythe in stand houden dat planten zich niet met succes aan de omgeving van het aquarium kunnen aanpassen:

• Ongeduld: Planten weghalen zodra hun oude bladeren afsterven. Geef de nieuwe onderwaterbladeren altijd de tijd om zich te vormen.

• Gebrek aan voedingsstoffen: Nieuwe aquariumplanten in een steriele bodem als gewoon grind zetten is niet genoeg om de nieuwe groei tijdens de overgangsperiode te onderhouden.

• Slechte filtratie: Een ontoereikende filtratie kan ongewenste stoffen laten opbouwen en nodigt algen uit om te ontstaan.

• Onvoldoende licht: Planten hebben licht nodig. Krachtige, constante lichtperioden zijn essentieel voor de fotosynthese, en die is onmisbaar voor de groei van elke plant. Zoek de eisen van je plant op en gebruik een timer voor de juiste duur en sterkte van het licht (de lichtperiode)

• Gebrek aan CO2: Planten hebben CO2 nodig. De vissen produceren er een kleine hoeveelheid van in je aquarium, maar voor de meeste aquariumplanten is dat niet genoeg. CO2 toevoegen helpt de planten aanzienlijk tijdens hun overgangsperiode.

• Onregelmatige waterverversing: Te weinig regelmatige waterverversing is schadelijk voor een aquarium, maar juist bij nieuwe planten is een wekelijkse waterwissel essentieel om de omstandigheden optimaal te houden.

• Verkeerde waterwaarden: Net als vissen vragen ze om specifieke omstandigheden. pH, temperatuur en hardheid zijn allemaal waarden waar we op moeten mikken om planten in de overgangsfase alles te geven wat ze nodig hebben om te gedijen.

Samenvatting

Een aquarium met zowel submerse als emerse groei onderhouden is goed mogelijk. De moderne aquascaper kan beschikken over hoogwaardige bodems, voedingsstoffen, verlichting en CO2-injectie. Met een beetje vooruitdenken geniet je dus van een prachtig geheel met allerlei soorten planten.

Sommige soorten gaan zelfs bloeien zodra ze goed ingegroeid zijn, en dat geeft veel voldoening. Probeer eens een ondiepe aquascape in poelstijl op te zetten die submerse en emerse groei combineert. Zo'n ontwerp brengt beide categorieën samen in een heel natuurlijk geheel.

Emerse versus submerse groei in het aquarium

Veelgestelde vragen

Wat betekent ‘submerse planten’ in het aquarium?

Submerse planten zijn soorten die volledig onder water groeien en hun voedingsstoffen zowel via de bladeren als via de wortels opnemen terwijl ze in de waterkolom staan. De meeste steel- en rozetplanten in het aquarium groeien uiteindelijk zo, al worden veel ervan oorspronkelijk als emerse planten in kwekerijen vermeerderd voordat ze worden verkocht.

Moeten waterplanten volledig onder water staan?

Nee. In de natuur groeien veel waterplanten langs de oever met het grootste deel van het jaar alleen hun wortels onder water; pas bij seizoensoverstromingen staan ze volledig onder water. In een aquarium kunnen ze van emerse naar submerse groei overgaan, al doen sommige soorten het goed als ze maar gedeeltelijk onder water staan.

Wat zijn emerse planten voor een aquarium?

Emerse waterplanten worden in kwekerijen boven de waterlijn opgekweekt, met hun bladeren en stelen in de lucht en in natuurlijk licht. Gaan ze onder water, dan smelten hun oorspronkelijke, in de lucht gevormde bladeren vaak weg terwijl er nieuwe bladeren komen die op het leven onder water zijn afgestemd — een normale stap, geen mislukking.

Waarom verliezen nieuwe aquariumplanten na het planten hun bladeren?

Bladverlies hoort meestal bij de omschakeling van emers gekweekte planten naar het leven onder water. De in de lucht gevormde bladeren sterven af terwijl de plant nieuwe bladeren maakt die bij de waterkolom passen. Met voldoende tijd, licht, voedingsstoffen en CO2 herstellen de meeste planten zich en groeien ze gewoon verder in het aquarium.

Bronnen

• Glass Grown- Emergent vs. Submerged Aquatic Plants: Your Guide to Aquascaping
• Marine Plus Aquariums - Emersed vs Submersed Grown Aquarium Plants

Een constante CO2-toevoer tijdens de smeltfase helpt pas ondergedompelde planten hun onderwaterbladeren sneller op te bouwen: emers gekweekte planten zijn onbeperkte atmosferische CO2 gewend en hebben onder water een vervangende bron nodig. Een stabiele CO2-diffuser houdt de opgeloste CO2 gelijkmatig verdeeld over het hele aquarium, zodat zowel nieuwe als ingegroeide planten tijdens de aanpassingsperiode een constante toevoer krijgen. Bekijk het product.